Nederlands Engels Duits Frans
  • Dinsdag tot en met zondag:
    10:00 - 17:30 uur

    Tijdens schoolvakanties en feestdagen ook open op maandag.

ISS 20 jaar bewoond

Het internationale ruimtestation ISS is deze maand precies twintig jaar bewoond. Space Expo viert deze mijlpaal met een online foto-expositie. Voor elk jaar dat het ISS bewoond is, plaatsen wij de komende 21 dagen een foto uit het rijke beeldarchief van ESA en NASA. De beelden vertellen samen het verhaal van een van de grootste en meest ambitieuze ondernemingen in de geschiedenis van de mensheid: wonen in de ruimte.

2000 - Eindelijk aan boord

William Shepherd, Joeri Gidzenko en Sergej Krikaljov zijn op 2 november 2000 de eerste astronauten aan boord van het internationale ruimtestation ISS. Op dat moment bestaat het station uit slechts twee Russische modules (Zvezda en Zarya) en een Amerikaans koppelstuk (Unity). Sinds die eerste Expeditie twintig jaar geleden is het ISS flink uitgebreid en hebben er 64 vaste bemanningen en tientallen bezoekers gewoond en gewerkt. (Foto: NASA)

2001 - Destiny

Astronauten Susan Helms en James Voss volgen vanuit het nieuwe Amerikaanse ruimtelaboratorium Destiny de ruimtewandeling van hun collega’s Scott Parazynski en Chris Hadfield op 1 mei 2001. Destiny werd drie maanden eerder door een spaceshuttle naar het ISS gebracht. In dit laboratorium zijn door astronauten inmiddels vele honderden wetenschappelijke experimenten uitgevoerd. (Foto: NASA)

2002 – Etna braakt

De vulkaan Etna op het Italiaanse eiland Sicilië spuwt lava en as hoog de lucht in op 27 oktober 2002. Scholen werden gesloten en luchtverkeer moest uitwijken. Volgens vulkanologen was het een van de heftigste uitbarstingen in jaren, veroorzaakt door een serie aardbevingen. De bemanning van Expeditie 5 aan boord van het ISS legde de vulkaanuitbarsting vast. Via de vluchtleiding werden ze op de hoogte gehouden over de gevolgen van de natuurramp voor de omliggende dorpen. (Foto: NASA)

2003 – Alleen nog de Sojoez

In februari 2003 verongelukte de spaceshuttle Columbia tijdens de terugkeer naar de aarde. Zeven astronauten kwamen daarbij om het leven. Bijna 2,5 jaar lang konden astronauten nog maar op één manier bij het ISS komen: met de Russische Sojoez-raket. Hier zie je hoe de Sojoez TMA-3 op 16 oktober 2003 naar het lanceerplatform in Baikonoer, Kazachstan wordt gereden voor de lancering van Michael Foale, Alexander Kaleri en ESA-astronaut Pedro Duque.

2004 - Missie geslaagd

ESA-astronaut André Kuipers vloog in april 2004 naar de ruimte voor missie DELTA. Aan boord van het ruimtestation voerde hij tientallen wetenschappelijke experimenten uit, waarvan één – Seeds in Space – samen met honderdduizend basisschoolleerlingen op de grond. Op 30 april keerde Kuipers terug naar de aarde. Hij landde in de buurt van het kleine dorp Arkalyk in het noorden van Kazachstan. Breed lachend, zoals hij elf dagen eerder ook vertrok. (Foto:  ESA/NASA)

2005 – Return to flight

De spaceshuttle Discovery staat klaar voor vertrek op lanceerplatform 39B van het Kennedy Space Center in Florida. Met de STS-114 missie beleeft de spaceshuttle zijn return to flight: bijna 29 maanden na de ramp met Columbia kunnen Amerikanen weer vanaf eigen bodem naar de ruimte én naar het ISS. De shuttle brengt vooral reserveonderdelen naar het ISS, waaronder een nieuwe gyroscoop. (Foto: NASA)

2006 – Orkaan Gordon

Kun je een orkaan zien vanuit de ruimte? Nou en of. Orkaansystemen zijn vaak vele honderden kilometers groot. Dit is orkaan Gordon, gefotografeerd vanuit het internationale ruimtestation op 15 september 2006. De orkaan raasde over de Noordelijke Atlantische Oceaan met windsnelheden van wel 160 kilometer per uur en windstoten tot bijna 200 kilometer per uur. (Foto: NASA)

2007 – Ruimtewandeling

Astronaut Scott Parazynski repareert op 3 november een van de zonnepanelen van het ISS tijdens een ruimtewandeling van 7 uur en 19 minuten. Hij zit vast aan het Orbiter Boom Sensor System, een vijftien meter lange robotarm aan boord van de spaceshuttle. Parazynski sneed een draad door die klem was komen te zitten en verstevigde het beschadigde zonnepaneel. Na de reparatie konden de vluchtleiders op de grond het zonnepaneel met succes verder uitvouwen. (Foto: NASA)

2008 – Columbus in de ruimte

De eerste onderdelen van het internationale ruimtestation werden gelanceerd in 1998. Op deze foto, genomen vanuit de spaceshuttle Endeavour op 28 november 2008 is het ISS dus bijna tien jaar oud. De bouw vordert gestaag. De module rechts bovenin op deze foto is het Europese ruimtelaboratorium Columbus, dat op 7 februari 2008 werd gelanceerd. Aan de linkerkant is het wetenschappelijk laboratorium Kibo te zien. (Foto: NASA)

2009 – Zweven onder water

Astronauten maakten meer dan 230 ruimtewandelingen om het ruimtestation in elkaar te zetten en te onderhouden. Op aarde wordt voor zo’n ruimtewandeling (Extra Vehicular Activity) uitgebreid getraind. Dat gebeurt bijvoorbeeld in het Neutral Buoyancy Laboratory (NBL) van NASA in Houston. Astronaut Jeffrey Williams gaat kopje onder op 16 januari 2009 voor een training van zes tot zeven uur. Als hij onder water langzaam beweegt, lijkt het net of hij zweeft. (Foto: NASA/Devin Boldt)

2010 – Crew van 13

De vaste bemanning van het ISS bestaat uit drie tot zes astronauten, mannen en vrouwen. Met de vluchten van de spaceshuttle kwamen daar zo nu en dan nog eens zeven bezoekers bij. Op 14 april 2010 poseerden de bemanning van het ISS en die van de shuttlemissie STS-131 voor deze foto. De vaste ISS-bemanning haal je er zo uit: dat zijn de astronauten met donkerblauwe shirts. (Foto: NASA)

2011 – Aurora Australis

In hun vrije tijd hangen astronauten aan boord van het ruimtestation het liefst voor het raam. Ze zien orkanen, vulkaanuitbarstingen, onweer en soms het poollicht. Op 17 september 2011 zag de Expeditie 29 bemanning boven het zuiden van Nieuw-Zeeland deze groen paarse deken van deeltjes door de dampkring dansen. Het zuiderlicht (Aurora Australis) wordt veroorzaakt door deeltjes van de zon die botsen met zuurstof- en stikstofatomen hoog in de dampkring. (Foto: NASA)

2012 – Zonnetje in huis

Sunita Williams lijkt de zon aan te raken tijdens een ruimtewandeling aan de buitenkant van het internationale ruimtestation. In haar helm weerspiegelt de tweede astronaut die buiten is en de foto maakt: Aki Hoshide. Het tweetal repareerde tijdens de ruimtewandeling een systeem dat energie van de zonnepanelen moet doorgeven aan de batterijen van het ISS. Ook installeerden Williams en Hoshide een camera op Canadarm2, de robotarm van het ruimtestation.

2013 – Terug op aarde

Astronauten Chris Cassidy en Pavel Vinogradov feliciteren elkaar met een geslaagde landing in Kazachstan. Samen met collega Aleksandr Misurkin keerden ze op 11 september 2013 terug uit het ruimtestation, na een missie van ruim 166 dagen. Al die tijd hebben de astronauten geen zwaartekracht gevoeld. Hun spieren en botten zijn verslapt en het eelt onder hun voeten is verdwenen. Eenmaal terug op aarde moeten astronauten weer wennen aan de greep van de aardse zwaartekracht. (Foto: NASA)

2014 – Mission Control

Het internationale ruimtestation wordt bezocht door astronauten, maar ontwikkeld, gebouwd en geleid door duizenden mensen op aarde. Mission Control in Houston is een van de locaties waar vluchtleiders de astronauten 24/7 ondersteunen. Op 12 januari 2014 begeleidt de vluchtleiding de koppeling van het commerciële vrachtschip Cygnus van Orbital Sciences Corporation. Aan boord van het vrachtschip is 1.260 kilo voorraad, waaronder tientallen wetenschappelijke experimenten.

2015 – Rennen in de ruimte

Om fit te blijven aan boord van het ruimtestation sporten astronauten twee uur per dag (!). Ze kunnen daarbij kiezen uit fietsen (zonder zadel), gewichtheffen (met dank aan een speciaal fitnessapparaat dat in gewichtloze omstandigheden gewicht nabootst) en hardlopen. ESA-astronaut Samantha Cristoforetti doet op 30 september 2015 een flinke workout op de loopband van het station. Daarbij moet ze zich met elastieken goed vastzetten, anders zweeft ze meteen na de eerste stap weg. (Foto: ESA)

2016 – Bevroren meer

In 2016 woonden astronauten Scott Kelly en Mikhail Korniyenko 340 dagen aan boord van het ruimtestation. Ze onderzochten de gevolgen van een lange ruimtemissie op het menselijk lichaam als voorbereiding op de eerste bemande missie naar Mars. Tussen de experimenten door vond Scott Kelly op 6 januari 2016 de tijd om deze bijzondere plek op aarde te fotograferen: een bevroren meer in het Himalaya-gebergte.

2017 – Buitenaardse première

Astronauten aan boord van het ISS werken zes dagen in de week. Ze moeten opruimen, schoonmaken, onderhoud plegen en wetenschappelijke experimenten doen. Als alle taken erop zitten, is er tijd om naar buiten te kijken óf naar het witte doek. Speciaal voor de Expeditie 54 bemanning regelde NASA op 23 december 2017 een buitenaardse première van de nieuwe Star Wars film The Last Jedi.

2018 – Europa bij nacht

Vierhonderd kilometer hoog boven onze aarde vliegt het ISS door de ruimte. Soms kun je het ’s nachts voorbij zien komen: een kleine, lichte stip die met de snelheid van een vliegtuig langs de hemel beweegt. Omgekeerd kijken de astronauten aan boord terug naar ons op aarde. Zij kunnen heel Europa in één oogopslag zien. Vooral ’s nachts zijn landen en steden goed te onderscheiden. Op deze foto zijn Parijs, België, Nederland (deels onder de wolken) en Groot-Brittannië goed te zien.

2019 – Ruimteoogst

Aan boord van het internationale ruimtestation worden de missies van de toekomst voorbereid. Ooit zullen mensen wonen op de maan en reizen naar Mars. Bij lange ruimtevluchten moet de bemanning zijn eigen voedsel gaan kweken. Astronauten Jessica Meir en Christina Koch oogsten op 13 november 2019 een krop Japanse Mosterdsla die ze hadden geplant in een speciale ruimtekas aan boord van het Europese Columbus ruimtelaboratorium.

2020 – De toekomst

In 2020 lanceerde Amerika na negen jaar weer astronauten van eigen bodem. Bob Behnken en Douglas Hurley werden op 30 mei 2020 met succes gelanceerd aan boord van het allereerste commerciële bemande ruimteschip: Crew Dragon van SpaceX. Na een bezoek aan het ISS keerden ze terug in de Golf van Mexico op 2 augustus. Al twintig jaar lang is het internationale ruimtestation permanent bewoond door mensen. Op naar de volgende twintig! (Foto: SpaceX/NASA)

Over het International Space Station (ISS)

Het ISS is een zeer bijzonder project waarin landen hun conflicten opzij zetten en vreedzaam samenwerken. Het is een wetenschappelijk laboratorium dat de grenzen verlegt van wat we kunnen en weten. Het is de plek waar astronauten zich voorbereiden op langere ruimtemissies naar de maan en naar Mars. Maar boven alles is het ISS een inspiratiebron voor jong en oud op aarde: hét bewijs dat als wij mensen samen ergens voor gaan, vrijwel álles mogelijk is.